Studia podyplomowe Edukacja i rehabilitacja osób z niepełnosprawnością wzrokową (tyflopedagogika) mają na celu przygotowanie profesjonalnych specjalistów zdolnych do pracy z dziećmi, młodzieżą i osobami dorosłymi z różnym stopniem niepełnosprawności wzrokowej — od słabowidzenia po całkowitą utratę wzroku. Program jest zgodny ze standardami kwalifikacji nauczycieli pedagogiki specjalnej oraz aktualnymi przepisami MEN.
Kierunek łączy wiedzę z zakresu medycyny, psychologii, pedagogiki specjalnej, socjologii oraz nowoczesnych technologii asystujących, a także metodyki nauczania i rehabilitacji osób niewidomych i słabowidzących. Obejmuje zarówno zagadnienia teoretyczne, jak i rozbudowany wymiar praktyczny — w tym zajęcia rozwijające umiejętności z zakresu komunikacji alternatywnej (AAC), posługiwania się alfabetem Braille’a, orientacji przestrzennej, usprawniania funkcji wzrokowych oraz doboru metod wspierania aktywizacji społecznej i zawodowej.
Program studiów został zaprojektowany z myślą o realnym przygotowaniu do pracy w edukacji włączającej i specjalnej, w placówkach rehabilitacyjnych, ośrodkach wsparcia, poradniach psychologiczno-pedagogicznych oraz instytucjach działających na rzecz osób z niepełnosprawnością wzrokową.
Studia adresowane są do:
- nauczycieli szkół ogólnodostępnych, integracyjnych i specjalnych,
- pedagogów, psychologów, terapeutów i pracowników poradni,
- osób chcących zdobyć kwalifikacje do pracy jako tyflopedagog,
- specjalistów pracujących z dziećmi i dorosłymi z niepełnosprawnością wzrokową,
- osób pracujących w edukacji włączającej oraz środowisku wsparcia społecznego.
Podstawa prawna studiów:
- rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 25 lipca 2019 r. w sprawie standardu kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela (Dz.U. 2019 poz. 1450);
- rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli.
Czas trwania: 3 semestry | 630 godzin | studia niestacjonarne
Punkty ECTS: 50
Opłaty:
-
- Wpisowe 0 zł
- Czesne za jeden semestr wynosi 1400 zł
- Opłata za świadectwo 30 zł
- Istnieje możliwość opłaty czesnego w ratach.
Sylwetka absolwenta
Absolwent studiów podyplomowych posiada kompleksowe przygotowanie do pracy z osobami niewidomymi, słabowidzącymi oraz z wieloraką niepełnosprawnością, której jednym z elementów jest niepełnosprawność wzrokowa.
Potrafi:
- Trafnie diagnozować potrzeby edukacyjne i rehabilitacyjne.
Analizuje funkcjonowanie ucznia, dobiera metody diagnostyczne, interpretuje wyniki badań okulistycznych, optometrycznych i psychologicznych, określa ograniczenia i potencjał rozwojowy.
- Prowadzić profesjonalne działania edukacyjne i terapeutyczne.
Dobiera strategie komunikacyjne, metody usprawniania funkcji wzrokowych, techniki kompensacji zmysłów, elementy orientacji przestrzennej i samodzielnego poruszania się.
- Projektować programy edukacyjno-terapeutyczne dla osób w różnym wieku.
Tworzy i realizuje programy wsparcia uwzględniające zakres funkcjonowania dziecka, młodzieży lub dorosłego, monitoruje rozwój i ewaluację działań.
- Stosować metody komunikacji wspomagającej i alternatywnej.
Posługuje się alfabetem Braille’a, alfabetem Lorma, technikami dotykowymi oraz innymi formami AAC przeznaczonymi dla osób niewidomych i głuchoniewidomych.
- Wspierać rodzinę osoby z niepełnosprawnością wzrokową.
Prowadzi poradnictwo, edukację rodziców, współpracuje z instytucjami i specjalistami oraz pomaga rodzinom w adaptacji do nowych warunków funkcjonowania.
- Realizować zadania tyflopedagoga zgodnie z zasadami etyki i bezpieczeństwa.
Zna regulacje prawa oświatowego, zasady organizacji pracy nauczyciela, procedury bezpieczeństwa oraz odpowiedzialność zawodową.
- Wspierać aktywizację społeczną i zawodową osób dorosłych.
Zna metody orientacji zawodowej, doradztwa, rehabilitacji społecznej, a także formy aktywizacji i integracji społecznej.
Absolwent może pracować m.in. w:
- szkołach ogólnodostępnych, integracyjnych i specjalnych,
- przedszkolach i ośrodkach dziennego wsparcia,
- placówkach rehabilitacyjnych i instytucjach pomocy społecznej,
- poradniach psychologiczno-pedagogicznych,
- ośrodkach aktywizacji zawodowej i fundacjach wspierających osoby z dysfunkcją wzroku.
Szczegółowe opisy modułów / przedmiotów
BLOK C — przygotowanie pedagogiczne specjalne (dla osób bez odpowiedniego przygotowania)
- Dydaktyka specjalna | 30 godz. | 4 ECTS
Podstawy pedagogiki specjalnej, modele edukacji, indywidualizacja nauczania, analiza potrzeb edukacyjnych i wsparcie ucznia z niepełnosprawnością wzrokową w środowisku szkolnym.
- Diagnostyka w pedagogice specjalnej | 30 godz. | 4 ECTS
Podstawy diagnozy pedagogicznej, obserwacja, narzędzia diagnostyczne, interpretacja wyników na potrzeby projektowania działań rewalidacyjnych.
- Praktyka zawodowa | 60 godz. | 4 ECTS
Hospitacje, zajęcia asystenckie, samodzielne prowadzenie zajęć pod opieką mentora.
BLOK E.1 — przygotowanie merytoryczne
- Medyczne podstawy edukacji i rehabilitacji osób z niepełnosprawnością wzrokową | 50 godz. | 2 ECTS
Anatomia i fizjologia narządu wzroku, wady refrakcji, choroby oczu, możliwości rehabilitacji wzroku, rola optometrii i okulistyki w edukacji dziecka.
- Elementy tyflopsychologii | 30 godz. | 4 ECTS
Psychologia osób niewidomych i słabowidzących, rozwój emocjonalny i społeczny, adaptacja do utraty wzroku, diagnoza psychologiczna, funkcjonowanie rodzin.
- Aktualne problemy tyflopedagogiki | 30 godz. | 4 ECTS
Metody kompensacji zmysłów, orientacja przestrzenna, rozwój komunikacji, dostęp do wiedzy i informacji, edukacja w Polsce i na świecie.
- Edukacja i rehabilitacja osób ze sprzężoną niepełnosprawnością wzrokową | 30 godz. | 2 ECTS
Specyfika funkcjonowania osób z wielorakimi niepełnosprawnościami, metody wspomagania, rozwój sprawności samoobsługowych, orientacja w przestrzeni.
- Diagnostyka tyflopedagogiczna | 40 godz. | 2 ECTS
Badania diagnostyczne, ocena funkcjonowania edukacyjnego, fizycznego, psychicznego i społecznego, analiza potrzeb terapii i rehabilitacji.
- Wczesna interwencja i wczesne wspomaganie rozwoju | 30 godz. | 4 ECTS
Diagnoza niemowląt i małych dzieci, metody stymulacji wzroku i kompensacji zmysłów, współpraca z rodziną, procedury systemu WWR.
- Praca z rodziną osoby z niepełnosprawnością wzrokową | 30 godz. | 2 ECTS
Modele wsparcia, poradnictwo rodzinne, komunikacja, kryzys adaptacyjny, współpraca interdyscyplinarna.
BLOK E.2 — przygotowanie dydaktyczno-metodyczne
- Metody wspomagania osób z niepełnosprawnością wzrokową | 30 godz. | 2 ECTS
Metody terapii wzrokowej, treningi kompensacyjne, stymulacja percepcji wzrokowej i dotykowej.
- Zasady rehabilitacji i edukacji osób niewidomych i słabowidzących | 30 godz. | 2 ECTS
Edukacja funkcjonalna, orientacja przestrzenna, techniki pracy z białą laską, metody nauczania czynności dnia codziennego.
- Komunikacja wspomagająca i alternatywna (AAC) | 30 godz. | 2 ECTS
Metody komunikacji dotykowej i wizualnej, alfabet Braille’a, alfabet Lorma, diagnoza komunikacyjna, dobór narzędzi AAC.
- Pismo Braille’a | 40 godz. | 3 ECTS
Nauka pisma punktowego, czytanie dotykowe, pisanie na maszynie i notatnikach brajlowskich, wykorzystanie sprzętu elektronicznego.
- Pedeutologia tyflopedagogiczna | 10 godz. | 2 ECTS
Rola, kompetencje i zadania tyflopedagoga, etyka zawodu, współpraca z instytucjami i rodziną.
- Doradztwo zawodowe dla osób z niepełnosprawnością wzrokową | 10 godz. | 1 ECTS
Wsparcie w wyborze ścieżki edukacyjnej i zawodowej, aktywizacja społeczna, projektowanie indywidualnych planów działania.
BLOK E.3 — praktyki zawodowe | 120 godz. | 6 ECTS
Praktyki obejmują trzy etapy:
- obserwacyjne – poznanie pracy tyflopedagoga, metod wsparcia i organizacji zajęć,
- asystenckie – współprowadzenie zajęć i udział w diagnozie,
- samodzielne – prowadzenie zajęć edukacyjnych i terapeutycznych pod superwizją.